(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 050

॥ శ్రీః ॥
1.50. అధ్యాయః 050
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
శూన్యారణ్యే వృత్తస్య కాశ్యపతక్షకవృత్తాంతస్యోపలబ్ధిప్రకారకథనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
మంత్రిణ ఊచుః। 1-50-0x(239)(2100)
తతః స రాజా రాజేంద్ర స్కంధే తస్య భుజంగమం।
మునేః క్షుత్క్షామ ఆసజ్య స్వపురం ప్రయయౌ పునః॥ 1-50-1(2101)
ఋషేస్తస్య తు పుత్రోఽభూద్గతి జాతో మహాయశాః।
శృంగీ నామ మహాతేజాస్తిగ్మవీర్యోఽతికోపనః॥ 1-50-2(2102)
బ్రహ్మాణం సముపాగంయ మునిః పూజాం చకార హ।
సోఽనుజ్ఞాతస్తతస్తత్ర శృంగీ శుశ్రావ తం తదా॥ 1-50-3(2103)
సఖ్యుః సకాశాత్పితరం పిత్రా తే ధర్షితం పురా।
మృతం సర్పం సమాసక్తం స్థాణుభూతస్య తస్య తం॥ 1-50-4(2104)
వహంతం రాజశార్దూల స్కంధేనానపకారిణం।
తపస్వినమతీవాథ తం మునిప్రవరం నృప॥ 1-50-5(2105)
జితేంద్రియం విశుద్ధం చ స్థితం కర్మణ్యథాద్భుతం।
తపసా ద్యోతితాత్మానం స్వేష్వంగేషు యతం తదా॥ 1-50-6(2106)
శుభాచారం శుభకథం సుస్థితం తమలోలుపం।
అక్షుద్రమనసూయం చ వృద్ధం మౌనవ్రతే స్థితం।
శరణ్యం సర్వభూతానాం పిత్రా వినికృతం తవ॥ 1-50-7(2107)
శశాపాథ మహాతేజాః పితరం తే రుషాన్వితః।
ఋషేః పుత్రో మహాతేజా బాలోఽపి స్థవిరద్యుతిః॥ 1-50-8(2108)
స క్షిప్రముదకం స్పృష్ట్వా రోషాదిదమువాచ హ।
పితరం తేఽభిసంధాయ తేజసా ప్రజ్వలన్నివ॥ 1-50-9(2109)
అనాగసి గురౌ యో మే మృతం సర్పవాసృజత్।
తం నాగస్తక్షకః క్రుద్ధస్తేజసా ప్రదహిష్యతి॥ 1-50-10(2110)
ఆశీవిషస్తిగ్మతేజా మద్వాక్యబలచోదితః।
సప్తరాత్రాదితః పాపం పశ్య మే తపసో బలం॥ 1-50-11(2111)
ఇత్యుక్త్వా ప్రయయౌ తత్ర పితా యత్రాఽస్య సోఽభవత్।
దృష్ట్వా చ పితరం తస్మై తం శాపం ప్రత్యవేదయత్॥ 1-50-12(2112)
స చాపి మునిశార్దూలః ప్రేరయామాస తే పితుః।
శిష్యం గౌరముఖం నామ శీలవంతం గుణాన్వితం॥ 1-50-13(2113)
ఆచఖ్యౌం సత్త్వ విశ్రాంతో రాజ్ఞః సర్వమశేషతః।
శప్తోఽసి మమ పుత్రేణ యత్తో భవ మహీపతే॥ 1-50-14(2114)
తక్షకస్త్వాం మహారాజ తేజసాఽసౌ దహిష్యతి।
శ్రుత్వా చ తద్వచో ఘోరం పితా తే జనమేజయ॥ 1-50-15(2115)
యత్తోఽభవత్పరిత్రస్తస్తక్షకాత్పన్నగోత్తమాత్।
తతస్తస్మింస్తు దివసే సప్తమే సముపస్థితే॥ 1-50-16(2116)
రాజ్ఞః సమీపం బ్రహ్మర్షిః కాశ్యపో గంతుమైచ్ఛత।
తం దదర్శాథ నాగేంద్రస్తక్షకః కాశ్యపం తదా॥ 1-50-17(2117)
తమబ్రవీత్పన్నగేంద్రః కాశ్యపం త్వరితం ద్విజం।
క్వ భవాంస్త్వరితో యాతి కిం చ కార్యం చికీర్షతి॥ 1-50-18(2118)
కాశ్యప ఉవాచ। 1-50-19x(240)
యత్ర రాజా కురుశ్రేష్ఠః పరిక్షిన్నామ వై ద్విజ।
తక్షకేణ భుజంగేన ధక్ష్యతే కిల సోఽద్య వై॥ 1-50-19(2119)
గచ్ఛాంయహం తం త్వరితః సద్యః కర్తుమపజ్వరం।
మయాఽభిపన్నం తం చాపి న సర్పో ధర్షయిష్యతి॥ 1-50-20(2120)
తక్షక ఉవాచ। 1-50-21x(241)
కిమర్థం తం మయా దష్టం సంజీవయితుమిచ్ఛసి।
అహం త తక్షకో బ్రహ్మన్పశ్య మే వీర్యమద్భుతం॥ 1-50-21(2121)
న శక్తస్త్వం మయా దష్టం తం సంజీవయితుం నృపం। 1-50-22(2122)
మంత్రిణ ఊచుః।
ఇత్యుక్త్వా తక్షకస్తత్ర సోఽదశద్వై వనస్పతిం॥ 1-50-23x(242)
స దష్టమాత్రో నాగేన భస్మీభూతోఽభవన్నగః।
కాశ్యపశ్చ తతో రాజన్నజీవయత తం నగం॥ 1-50-23(2123)
తతస్తం లోభయామాస కామం బ్రూహీతి తక్షకః।
స ఏవముక్తస్తం ప్రాహ కాశ్యపస్తక్షకం పునః॥ 1-50-24(2124)
ధనలిప్సురహం తత్ర యామీత్యుక్తశ్చ తేన సః।
తమువాచ మహాత్మానం తక్షకః శ్లక్ష్ణయా గిరా॥ 1-50-25(2125)
యావద్ధనం ప్రార్థయసే రాజ్ఞస్తస్మాత్తతోఽధికం।
గృహాణ మత్త ఏవ త్వం సన్నివర్తస్వ చానఘ॥ 1-50-26(2126)
స ఏవముక్తో నాగేన కాశ్యపో ద్విపదాం వరః।
లబ్ధ్వా విత్తం నివవృతే తక్షకాద్యావదీప్సితం॥ 1-50-27(2127)
తస్మిన్ప్రతిగతే విప్రే ఛద్మనోపేత్య తక్షకః।
తం నృపం నృపతిశ్రేష్ఠం పితరం ధార్మికం తవ॥ 1-50-28(2128)
ప్రాసాదస్థం యత్తమపి దగ్ధవాన్విషవహ్నినా।
తతస్త్వం పురుషవ్యాఘ్ర విజయాయాభిషేచితః॥ 1-50-29(2129)
ఏతద్దృష్టం శ్రుతం చాపి యథావన్నృపసత్తమ।
అస్మాభిర్నిఖిలం సర్వం కథితం తేఽతిదారుణం॥ 1-50-30(2130)
శ్రుత్వా చైతం నరశ్రేష్ఠ పార్థివస్య పరాభవం।
అస్య చర్షేరుదంకస్య విధత్స్వ యదనంతరం॥ 1-50-31(2131)
సౌతిరువాచ। 1-50-32x(243)
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు స రాజా జనమేజయః।
ఉవాచ మంత్రిణః సర్వానిదం వాక్యమరిదమః॥ 1-50-32(2132)
జనమేజయ ఉవాచ। 1-50-33x(244)
అథ తత్కథితం కేన యద్వృత్తం తద్వనస్పతౌ।
ఆశ్చర్యభూతం లోకస్య భస్మరాశీకృతం తదా॥ 1-50-33(2133)
యద్వృక్షం జీవయామాస కాశ్యపస్తక్షకేణ వై।
నూనం మంత్రైర్హతవిషో న ప్రణశ్యేత కాశ్యపాత్॥ 1-50-34(2134)
చింతయామాస పాపాత్మా మనసా పన్నగాధమః।
దష్టం యది మయా విప్రః పార్థివం జీవయిష్యతి॥ 1-50-35(2135)
తక్షకః సంహతవిషో లోకే యాస్యతి హాస్యతాం।
విచింత్యైవం కృతా తేన ధ్రువం తుష్టిర్ద్విజస్య వై॥ 1-50-36(2136)
భవిష్యతి హ్యుపాయేన యస్య దాస్యామి యాతనాం।
ఏకం తు శ్రోతుమిచ్ఛామి తద్వృత్తం నిర్జనే వనే॥ 1-50-37(2137)
సంవాదం పన్నగేంద్రస్య కాశ్యపస్య చ కస్తదా।
శ్రుతవాందృష్టవాంశ్చాపి భవత్సు కథమాగతం।
శ్రుత్వా తస్య విధాస్యేఽహం పన్నగాంతకరీం మతిం॥ 1-50-38(2138)
మంత్రిణ ఊచుః। 1-50-39x(245)
శృణు రాజన్యథాస్మాకం యేన తత్కథితం పురా।
సమాగతం ద్విజేంద్రస్య పన్నగేంద్రస్య చాధ్వని॥ 1-50-39(2139)
తస్మిన్వృక్షే నరః కశ్చిదింధనార్థాయ పార్థివ।
విచిన్వన్పూర్వమారూఢః శుష్కశాఖావనస్పతౌ॥ 1-50-40(2140)
న బుధ్యేతాముభౌ తౌ చ నగస్థం పన్నగద్విజౌ।
సహ తేనైవ వృక్షేణ భస్మీభూతోఽభవన్నృప॥ 1-50-41(2141)
ద్విజప్రభావాద్రాజేంద్ర వ్యజీవత్స వనస్పతిః।
తేనాగంయ ద్విజశ్రేష్ఠ పుంసాఽస్మాసు నివేదితం॥ 1-50-42(2142)
యథా వృత్తం తు తత్సర్వం తక్షకస్య ద్విజస్య చ।
ఏతత్తే కథితం రాజన్యథాదృష్టం శ్రుతం చ యత్।
శ్రుత్వా చ నృపశార్దూల విధత్స్వ యదనంతరం॥ 1-50-43(2143)
సౌతిరువాచ। 1-50-44x(246)
మంత్రిణాం తు వచః శ్రుత్వా స రాజా జనమేజయః।
పర్యతప్యత దుఃఖార్తః ప్రత్యపింషత్కరం కరే॥ 1-50-44(2144)
నిఃశ్వాసముష్ణమసకృద్దీర్ఘం రాజీవలోచనః।
ముమోచాశ్రూణి చ తదా నేత్రాభ్యాం ప్రరుదన్నృపః॥ 1-50-45(2145)
ఉవాచ చ మహీపాలో దుఃఖశోకసమన్వితః।
దుర్ధరం బాష్పముత్సృజ్య స్పృష్ట్వా చాపో యథావిధి॥ 1-50-46(2146)
ముహూర్తమివ చ ధ్యాత్వా నిశ్చిత్య మనసా నృపః।
అమర్షీ మంత్రిణః సర్వానిదం వచనమబ్రవీత్॥ 1-50-47(2147)
జనమేజయ ఉవాచ। 1-50-48x(247)
శ్రుత్వైతద్భవతాం వాక్యం పితుర్మే స్వర్గతిం ప్రతి।
నిశ్చితేయం మమ మతిర్యా చ తాం మే నిబోధత।
అనంతరం చ మన్యేఽహం తక్షకాయ దురాత్మనే॥ 1-50-48(2148)
ప్రతికర్తవ్యమిత్యేవం యేన మే హింసితః పితా।
శృంగిణం హేతుమాత్రం యః కృత్వా దగ్ధ్వా చ పార్థివం॥ 1-50-49(2149)
ఇయం దురాత్మతా తస్య కాశ్యపం యో న్యవర్తయత్।
యద్యాగచ్ఛేత్స వై విప్రో నను జీవేత్పితా మమ॥ 1-50-50(2150)
పరిహీయేత కిం తస్య యది జీవేత్స పార్థివః।
కాశ్యపస్య ప్రసాదేన మంత్రిణాం వినయేన చ॥ 1-50-51(2151)
స తు వారితవాన్మోహాత్కాశ్యపం ద్విజసత్తమం।
సంజిజీవయిషుం ప్రాప్తం రాజానమపరాజితం॥ 1-50-52(2152)
మహానతిక్రమో హ్యేష తక్షకస్య దురాత్మనః।
ద్విజస్య యోఽదదద్ద్రవ్యం మా నృపం జీవయేదితి॥ 1-50-53(2153)
ఉత్తంకస్య ప్రియం కర్తుమాత్మనశ్చ మహత్ప్రియం।
భవతాం చైవ సర్వేషాం గచ్ఛాంయపచితిం పితుః॥ ॥ 1-50-54(2154)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి ఆస్తీకపర్వణి పంచాశత్తమోఽధ్యాయః॥ 50 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-50-6 అంగేషు బాగాదిషు యతం నియతం శమదమవంతమిత్యర్థః॥ 1-50-7 అక్షుద్రం గంభీరం। తవ పిత్రా వినికృతమపకృతం॥ 1-50-20 అభిపన్నం త్రాతం ధఱ్షయిష్యత్యమిభవిష్యతి॥ 1-50-24 కామం కాంయమానమర్థం॥ 1-50-27 ద్విపదా పుస్త్రాణాం॥ 1-50-36 సంహతవిషః సంయా హతం నష్టం విషం యస్య స తథా సంహృతవిష ఇతి పాఠే స్పష్టోథః॥ 1-50-39 సమాగణం సమాగమం భావే నిష్ఠా॥ 1-50-44 కరం కర నిధాయ ప్రత్యపింషత్॥ 1-50-52 మోహాన్మదీయసమర్థ్యాజ్ఞానాత్॥ 1-50-54 అపచితిం వైరనిర్యాతనం॥ పంచాశత్తమోఽధ్యాయః॥ 50 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.